عقل سبزمقالات تکمیلی

خواب : چرا خواب می بینیم و علت آن چیست؟

دلائل موثر در دیدن خواب و کابوس

 چرا خواب می بینیم؟

دنیای رویا به قدری پیچیده، متنوع و اسرارآمیز است که اگر آن را در بیداری و هوشیاری تجربه کنیم نشان دهنده آن است که یا تحت تاثیر ماده توهم زا هستیم یا دچار هذیان و نوعی اختلال روان پزشکی شده ایم…
انسان از طریق حواس پنجگانه خود با محیط اطراف ارتباط برقرار می کند و آن را درک می کند. معمولا آنچه از اطراف خود برداشت می کنیم با واقعیت های خارجی مطابقت می کند اما گاهی حواس پنجگانه ما را فریب می دهد و چیزی را ادراک می کنیم که در عالم واقعیت به شکل دیگری وجود دارد.
همه این پدیده ها خطاها و فریب حسی هستند و کسی هم که آنها را تجربه می کند، می داند این تجربه ها واقعی نیستند و بیشتر ناشی از شرایط روانی خاص و بودن محرک های محیطی مثل تاریکی یا سکوت و تخیل خود فرد است.
درواقع خطاهای حسی، ادراک نادرست از محرک های محیطی هستند و به خودی خود در افراد سالم هم دیده می شوند و یک اختلال روان پزشکی محسوب نمی شوند.

همه ما و حتی بعضی از حیوانات خواب می‌بینیم. به همین خاطر قافله بزرگ تعبیر خواب و رویا، از قدیم جزو تخصص‌هایی بوده است که می توانست منشا قدرت و حتی ثروت باشد. با آمدن روانشناسی و بویژه روانکاوی، بر اهمیت خواب و رویا به عنوان نشانه‌های سلامت روح و روان و حتی جسم بشر افزوده شد.
فروید در یک تعریف خلاصه شده، معتقد بود که دیدن خواب و رویا، در حقیقت بازتاب ِ شکل فشرده و گاهاً درهم پیچیده امیالی است که در زندگی عادی امکان وقوع آنها مشکل ساز خواهد بود.
برای همین، تمناها ها و آرزوی های سرکوب شده به صورت رویا، در زمانی که، وجدان و خودآگاه ما به خواب رفته است سر باز می کند.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید: بیماران مبتلا به هپاتیت A چه کارهایی انجام دهند؟

نظریه های جدیدی هم هستند که مثلا اذعان می کند آدم های تنها و افسرده بیشتر خواب می بینند.
بر طبق این نظریه، آدم‌های که در کودکی از نظر عاطفی و وابستگی به والدین در مضیقه بودند در زندگی بزرگسالی تجربه خواب دیدن شان بیشتر است.
محققینی که بر روی این نظریه کار کردند به نوعی ثابت کرده اند که آدم های که حس امنیت و اعتماد کمتری دارند با دیدن خواب بیشتر، امنیت نداشته شان را با رویا پر می کنند.در همین راستا، نظر دیگری هم وجود دارد که معتقد است خواب دیدن، در حقیقت، تجربه های کوتاه شیزوفرنی در آدم ها است.
بر طبق این دیدگاه، به همان دلائلی که سیکل ارتباطی عصب‌های مغز به خاطر به هم خوردن میزان هورمونها و مواد شیمیایی مغز در بیماری شیزوفرنی به هم می خورد، بدن انسانِ در حال خواب نیز، به طور تصادفی، مشابه با آنچه بر آدم شیزوفرنی اتفاق می افتد مغز را به دیدن تصاویر و صداهایی ناشی از اختلالات عصبی شیمیایی می کشانند.بشر به این حقیقت کمابیش علمی هم رسیده است که دیدن خواب می تواند، اصلاح و منظم کردن گنجه های مختلفِ اطلاعات و خاطرات بشر باشد.
بر طبق این نظریه، افراد در طی ساعاتی که هشیاری شان را با خواب تعطیل می کند به مغز فرصت می دهند تا به منظم کردن امور ِ ذهن بپردازد.
در این بین، ترمیم و جابجایی پرونده ها، تجربیات و اتفاقات گذشته در آرشیو ذهن، گاهی تحت الشعاع ماجراهای مهم روزِ قرار می گیرند.
به همین دلیل، ناخواسته بین آرشیوِ لایه های پنهان مغز و اتفاقات جاری ترکیبی صورت می گیرد که غیرعادی، مخلوط و حتی متناقض به صورت رویا متجلی می شود.

خواب دیدن چه اهمیتی دارد

خواب و اهمیت آن

پیش از این تصور موجود آن بود که خواب اهمیت چندانی ندارد و تنها یک وقفه در روند فعالیت روزانه محسوب می‌شد.
تحقیقات محققان در دهه‌های اخیر بر روی خواب و اهمیت آن نشان می‌دهد خواب از اهمیت خاص و ویژه‌ای برای جسم و روح انسان برخوردار بوده و خواب کافی شرط اصلی سلامتی و عامل توانایی افراد است.
بنابراین گزارش؛ بر عکس کمبود خواب و کم خوابی مزمن نه تنها باعث قدرت و توانایی روحی و جسمی می‌شود، بلکه ارتباط بین کم خوابی و بروز بیماری‌های مختلفی نیز ثابت شده است.
بر اساس این گزارش؛ علاوه بر این با کم خوابی خطر بروز حوادث مختلف هم در محیط کاری و هم در رانندگی و زندگی شخصی افزایش می‌یابد، به همین دلیل خواب کافی و سالم برای افراد از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

اختلالات شایع خواب
نارکولپسی ( Narcolepsy)

علت نارکولپسی ( تمایل مقاومت ناپذیر به خوابیدن عمیق کوتاه مدت ) یا بیماری مزمن خواب ناشناخته است. ویژگی این بیماری ، خواب آلودگی شدید و بیش از حد روزانه بعد از خواب شبانه کافی است و این افراد معمولاً در زمانها و مکانهای نامناسب به خواب می روند.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید: قلب انسان را بهتر بشناسید و با کارکرد آن آشنا شوید

حملات خواب روزانه ممکن است بدون آگاهی قبلی اتفاق بیفتد تا جایی که گاهی مقاومت در برابراین حملات خواب بی فایده است و ممکن است این حملات مکرراً در طول روز اتفاق بیفتد.
اتفاقات دیگری در بیماران مبتلا به این بیماری ممکن است رخ دهد از جمله:

کاتاپلکسی :که عبارت است از حملات ناگهانی شلی و ضعف عضلات که ممکن است به صورت زمین خوردن بیمار یا عدم توانایی واضح صحبت کردن رخ دهد.
حملات کاتاپلکسی ممکن است با واکنشهای احساسی ناگهانی از جمله خشم و ترس و … شروع شود و از چند لحظه تا چند دقیقه طول بکشد.
بیمار به رغم صرع، در طول این حملات هشیار است.

فلج خواب: عبارت است از عدم توانایی صحبت کردن یا حرکت نمودن هنگام آرمیدن در بستر یا هنگام بیدار شدن که ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد.
توهمات خواب :عبارت است از تجربیات رؤیا مانند واضح و اغلب هراس انگیز که هنگام چرت زدن یا هنگام شروع به خواب رخ می دهد.
شایع ترین علامت نارکولپسی ، خواب آلودگی بیش از حد روزانه و حملات چرت زدن است که ممکن است همراه علایم فوق باشد یا نباشد.
تشخیص این بیماری با گرفتن تاریخچه و انجام پلی سومنوگرام میسر است که در آن تغییرات خاص نوار مغز در حین خواب که مؤید تغییرات ریتم خواب می باشد مشخص می گردد.
هر چند درمان قطعی این بیماری ممکن نیست ولی بعد از تشخیص صحیح، پزشک شما می تواند با برنامه ی درمانی که برای بیمار ترتیب می دهد علائم و مشکلات خواب و بیداری وی را تا حد قابل توجهی کاهش دهد و در ارتقاء کیفیت زندگی او مؤثر باشد.

بیماری پای بیقرارRestless Legs Syndrome

بیماری پای بیقرار نوعی اختلال خواب است که در آن ، فرد مبتلا دچار احساس ناخوشایند در پاها می شود و آن را به صورت احساس گزگز، مورمور، سوزش، درد و کشش توصیف می کند. این احساس ناخوشایند معمولاً در نرمه ساق پا اتفاق می افتد ولی می تواند در هر جای اندام تحتانی از مچ پا گرفته تا ران احساس شود. این احساس معمولاً وقتی رخ می دهد که بیمار دراز می کشد، یا برای مدت طولانی می نشیند. فردی که دچار این حالت می شود به ناچار پای خود را حرکت می دهد. حرکت پاها، راه رفتن ، مالش یا ماساژ پاها و یا خم کردن زانوها به طور موقت تا حدی علایم را کاهش می دهد و عدم تحرک و استراحت ، سبب تشدید علائم بیماری می شود. این بیماران معمولاً در به خواب رفتن دچار مشکل هستند و معمولاً بهترین خواب را در انتهای شب و ساعات صبح تجربه می کنند. چون این افراد خواب کافی را تجربه نکرده اند ممکن است در طول روز خواب آلود باشند.
گاهی بیماری پای بیقرار به همراه حرکات متناوب اندامها حین خوابPeriodic Limp Movements in sleep دیده می شود. این بیماران به صورت بی اختیار حرکات ناگهانی به اندامهای خود در حین خواب می دهند. این حرکات به طور معمول هر ۱۰ تا ۶۰ ثانیه رخ می دهد . بعضی افراد صدها بار در طی شب اندام های خود را حرکت می دهند. این حرکات نه تنها باعث اختلال خواب این افراد می شود بلکه سبب اختلال خواب اطرافیان آنها نیز می گردد.هر چند علل این بیماری شناخته شده نیست ولی نقش عوامل زیر ثابت شده است:
در بعضی خانواده ها به صورت ارثی این حالت بیشتر دیده می شود در حاملگی بخصوص در ماههای آخر بیشتر دیده می شود . معمولاً بعد از زایمان مشکل بیمار بر طرف می شود.
کم خونی و پایین بودن سطح آهن خون.
بیماریهای مزمن مثل نارسایی کلیوی، دیابت، آرتریت روماتویید ( التهاب مفاصل ) و نوروپاتی های محیطی ( بیماری های مربوط به سیستم عصبی) .
مصرف قهوه و ترکیبات حاوی کافئین.
افراد مسن و سالمند بیشتر به این بیماری مستعدند.
تشخیص این بیماری بر اساس شرح حال، معاینات و پاراکلینیک است که توسط پزشک داده می شود و بر اساس عوامل مؤثر، درمان آن صورت می گیرد.

چگونه بهتر بخوابیم؟

نداشتن خواب کافی و مناسب بسیار آزار دهنده است و به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر زندگی اجتماعی، کا ر و روابط انسانی و … تأثیر می گذارد. با رعایت بهداشت خواب و اصلاح برخی عادات روزانه ، شما نیز می توانید از خواب خود در زمان کافی بهره لازم را ببرید و در هنگام برخاستن از خواب و بیداری احساس شادابی بکنید.
رعایت نکات زیر شما را در بهبود کیفیت و کمیت خواب و به تبع آن بهبود کیفیت زندگی یاری می رساند.
اگر پس از ۲۰ دقیقه آرمیدن در بستر خوابتان نبرد بر خیزید و زمانی را بگذرانید تا احساس خواب آلودگی به شما دست دهد.در این حالت کاملاً بنشینید و از روشن کردن چراغها بپرهیزید.
از خواب بعد از ظهر بپرهیزید.این سبب می شود که هنگام خوا ب شب، کاملاً خسته و آماده خوا ب باشید. اگر نمی توانید از خواب بعد از ظهر صرف نظر کنید، کمتر از یک ساعت و قبل از ساعت سه بعدازظهر بخوابید.
برای برخاستن از خواب و به خواب رفتن خود برنامه ثابتی داشته باشید.حتی در تعطیلات آخر هفته سعی کنید که نظم خواب خود را حفظ کنید.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید:  تقویت حافظه : افزایش قدرت یادگیری در یکساعت

حداقل از چهار ساعت قبل از خوابتان ورزش نکنید.ورزش منظم برای خواب خوب توصیه می شود ولی زمان آن نباید به خواب شب نزدیک باشد، ورزش در صبح و ابتدای بعدازظهر تداخلی در خواب نمی کند.
تنها هنگامی بخوابید که خوابتان می آید. رعایت این نکته از زمانی که شما در بستر بیدار هستید می کاهد.
از بستر تنها برای خوابیدن استفاده کنید.
از تماشای تلویزیون، انجام کار یا مطالعه در بستر خودداری کنید.
حداقل ۶-۴ ساعت قبل از خواب از سیگار، الکل و ترکیبات حاوی کافئین اجتناب کنید.الکل سبب منقطع شدن خواب شما می گردد. سیگار و ترکیبات کافئین دار مثل قهوه، چای ، نوشابه های گازدار و شکلات مانع به خواب رفتن شما می شوند.
اگر معده شما خالی است قبل از خواب مقدار کمی مواد خوراکی مصرف نمایید.
مصرف مقادیر زیادی غذا بخصوص قبل از خواب و یا خالی بودن بیش از حد معده و احساس گرسنگی سبب اختلال در خواب شما می شود.
نود دقیقه قبل از خواب (با آب خیلی گرم) حمام کنید.
این کار باعث افزایش دمای بدن شما می شود و هنگامی که در بستر آرمیده اید کاهش دمای بدن شما سبب احساس خواب آلودگی در شما می شود.
قبل از خواب از راحت و مناسب بودن شرایط فیزیکی اطاق خوابتان مطمئن شوید.
دمای مناسب، تاریکی کافی، سکوت کافی و بستر راحت برای خواب راحت ، ضروری است.
از نور خورشید برای تنظیم ساعت بیولوژیک خود استفاده کنید.
به محض این که از خواب بر می خیزید برای ۱۵ دقیقه از محیط بسته خانه خارج گردید و نور روز را تجربه کنید
راه کار مفید برای اینکه سریعتر به خواب بروید
هوای اتاق خواب را خنک نگه دارید؛ محققان می گویند به خواب رفتن در اتاقی که دمای آن خنک تر باشد، راحت تر بوده و کیفیت خواب نیز بهتر است.خواب کم و ناکافی فقط به خمیازه کشیدن منجر نمی شود بلکه می تواند بهداشت کلی و توان شغلی افراد را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
به گزارش ایسنا، محققان می گویند؛ در زنان این کم خوابی و مشکل در به خواب رفتن با احساساتی چون خصومت، افسردگی، عصبانیت و هم چنین با افزایش خطر ابتلا به دیابت و بیماری قلبی توام است. در این مقاله محققان ۵ راه کار مفید را ارائه کرده اند که کمک می کند سریعتر به خواب بروید:
۱- صداهای آزار دهنده را از اطرافتان حذف کنید. اگر همسرتان خروپف می کند و یا هر صدای آزار دهنده دیگری در محیط خوابتان وجود دارد که شما را بیدار نگه می دارد با پخش یک موسیقی آرام بخش می توانید صدا را خنثی کنید.
۲- بدن خود را برای خوابیدن آماده کنید. سعی کنید برای این کار از تکنیک رلکسیشن (آرامش بخش) استفاده نمایید. برای مثال انگشتان پای خود را محکم جمع کنید و تا عدد هفت بشمارید. سپس آنها را رها کنید و این تکنیک را برای تمام ماهیچه های خود از انگشتان پا تا گردن تکرار کنید.
۳- یادداشت بردارید: کارهای روزمره شما روی چگونگی خوابیدنتان تاثیر می گذارد. تمام کارها از جمله مقدار قهوه ای که می نوشید، زمان و میزان ورزش کردن، چیزهایی که می خورید و زمان رفتن به رختخواب و بیدار شدنتان را یادداشت کنید و راجع به تمام این مطالعات با یک متخصص مشورت کنید تا به شما در این زمینه بهتر کمک کند.
۴- هوای اتاق خواب را خنک نگه دارید؛ محققان می گویند به خواب رفتن در اتاقی که دمای آن خنک تر باشد، راحت تر بوده و کیفیت خواب نیز بهتر است.
۵- ذهن خود را به درستی آرام کنید. فکر کردن و مرور کردن اتفاقات روزانه در رختخواب، شما را دچار مشکل می کند. بنابراین سعی کنید با تصور کردن یک وضعیت آرامش یا نگاه کردن به یک تصویر آرام کننده مغز خود را آرام کنید تا برای خوابیدن آماده تر باشد.

فلج خواب : بختک

خواب(sleep paralysis) به حالت ناتوانی در انجام حرکات ارادی حین خواب اطلاق می شـود. فلج خواب یـک تـجربـه ی دلــهره آور و هراس انگیز می بـاشد. فـلـج خـواب اغـلب اوقات هنگام بیدار شـدن از خـواب و یـا در مـوارد نـادر در لحظه ی به خـواب رفتن رخ میدهد. فلج خواب از چند ثانیه تا چـند دقیـقه بـه طـول می انجامد. ۲۵ تا ۳۰ درصد جـمعیت کشـور حـداقل یکبار در طول زندگی خود اخـتـلال فلج خـواب را تـجـربه کرده اند. فلج خواب میتواند در هر سنی روی دهد.

علایم فلج خواب

۱- ناتوانی در حرکت دادن تنه، دستها و پاها و صحبت کردن (فرد از فرط ترس میخواهد فریاد بکشد و برای بیدار شدن تقلا میکند، اما گویی تلاش وی بی نتیجه است.
۲- فلج تمام و یا بخشی از عضلات اسکلتی ی بدن.
۳- احساس خفگی و نزدیک بودن زمان مرگ (گویی موجودی روی قفسه سینه ی شما قرار گرفته است.)
۴- وحشتزدگی و اضطراب.
۵- توهمات خواب(hypnagogic hallucinations): به توهمات شنیداری، دیداری و لمسی ی رویا مانند اطلاق میشود. احساس حضور یک انسان دیگر در اتاق، احساس فشردگی در قفسه سینه، دیدن سایه ی افراد، دیدن منبع نورانی، شنیدن صدای افراد، شنیدن صدای قدمهایی که نزدیک میشوند، دیدن شبح، تجربه خروج از بدن، احساس شناور شدن در هوا، شنیدن صدای بازو بسته شدن درها.
تصورات غلط نسبت به فلج خواب و یا بختک:
آزار و اذیت توسط جن، شیطان، دیو و یا موجودات فرازمینی، و یا اشتباه گرفتن آن با تجربه خروج از بدن.

علت ایجاد فلج خواب

عوامل ژنتیکی، اضطراب و استرس، اختلال هراس و اختلال در نظم خواب را در پیدایش فلج خواب دخیل میدانند.

مکانیسم ایجاد فلج خواب

در طی خواب در مرحله ی حرکات سریع چشم(REM)، یعنی مرحله ای که رویا بینی در آن روی میدهد، مغز انتقال سیگنالهای عصبی بسوی عضلات اسکلتی (به استثنای عضله دیافراگم و عضلات چشم) را مسدود و متوقف میسازد، تا شما رویاهای خود را برون ریزی نکنید (یعنی مثلا وقتی خواب میبیند در حال دویدن هستید، از رختخواب بلند نشوید و شروع به دویدن نکنید). هنگامی که شما قصد دارید از خواب بیدار شوید، مغز مجدداً کنترل عضلات را به دست میگیرد. اما گاهی اوقات قبل از اینکه مغز کنترل عضلات اسکلتی را بدست گیرد و عضلات از حالت فلج بودن خارج گردند، شما هشیاری خود را باز می یابید. که نتیجه ی آن احساس هراس آور فلج بودن بدنتان خواهد بود. نقطه ی مقابل این عارضه زمانی است که برخی افراد هنگام رویا دیدن دستها و پاهای خود را تکان میدهند و یا در موارد شدید تر دچار خوابگردی میشوند.
چه چیزهایی احتمال تکرار فلج خواب را افزایش میدهند:

این قسمت از محتوا مخصوص اعضای ویژه سایت می باشد. لطفا اگر قبلا ثبت نام کرده اید وارد پنل کاربری خود شده و اشتراک مورد نیاز خود را تهیه کنید.

از طريق
الهه رنجپور
برچسب ها

رسول صفاری

گاهی با دویدن برای رسیدن به کسی ، نفسی برای ماندن در کنار او نخواهی داشت... پس با کسی بمان که نصف راه را دویده باشد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

68 − = 62

بستن
بستن